2-7- دیدگاه ها33
2-7- 1- دیدگاه نوساز33

2-7- 2- دیدگاه کالبدی33
2-7- 3- دیدگاه اجتماعی34
2-7-4- دیدگاه اقتصادی35
2-8- اصول36
2-8-1- اصول شهر سازی انسان گرا36
2-9- الگو ها37
2-9-1- الگوی جایگزینی37
2-9-2- الگوی پالایش شهری38
فصل سوم:39
روش اجرای تحقیق/ مواد و روشها39
3-1-روش تحقیق و مراحل آن40
3-1-1- روش تحقیق40
3-1-2-روش گرد آوری اطلاعات40
3-1-3-ابزار گرد آوری اطلاعات40
3-1-4- روش تجزیه وتحلیل اطلاعات و داده ها40
3-1-5- جامعه آماری و نمونه تحقیق :40
3-1-6- متغییرهای تحقیق41
3-2- ویژگی های جغرافیایی محدوده مورد مطالعه41
3-2-1- ز مین شناسی46
3-2-2- گسل ها و لرزه خیزی47
3-2-2- توپوگرافی و شیب48
3-2-3- نواحی پست ساحلی:48
3-2-4- اقلیم49
3-2-4-1- جریان های هوائی(باد غالب ):49
3-2-4-2-دما51
3-2-4-3- رطوبت نسبی52
3-2-4-4- بارش53
3-2-5- هیدرولوژی و منابع آب54
3-2-6-خاک شناسی55
3-3- ویژگی جغرافیای انسانی رودسر56
3-3-1- ویژگی جغرافیایی تاریخی رودسر59
3-3-2- بررسی روند تحولات جمعیتی شهر رودسر60
33–3- بررسی ساختار سنی و جنسی جمعیت شهر رودسر64
3-3-4- مهاجرت64
3-3-5-بررسی وضعیت سواد65
3-3-6- ویژگی های اقتصادی رودسر66
3-3-7- عوامل موثر در پیدایش و شکل گیری شهر رودسر69
3-3-8- تقسیمات کالبدی شهر رودسر69
3-3-9- وضعیت کاربری زمین در شهر رودسر69
3-3-10- خصوصیات فیزیکی و نحوه استفاده از اراضی در نواحی71
3-3-10-1- ناحیه 171
3-3-10-2- ناحیه 273
3-3-10-3- ناحیه 376
3-3-10-4- ناحیه 478
3-3-11- موقعیت معابر سواره و پیاده81
فصل چهارم:84
تجزیه و تحلیل داده ها و یافتههای تحقیق84
4-1- یافته های اسنادی85
4-1-1- بررسی محوطه های تاریخی85
4-1-2- بررسی وضعیت مسکن در بافت قدیم87
4-1-3- وضعیت موجودتراکم هادرسطح شهرونواحی ( خالص و ناخالص)87
4-1-4- تراکم ساختمان های مسکونی88
4-1-5- ارزش نگاهداری ساختمان های مسکونی88
4-1-6-مصالح ساختمانی91
4-1-7- تعداد طبقات واحد های مسکونی94
4-2- یافته های میدانی96
4-2-1-وضعیت جمعیتی بافت قدیم96
4-2-1-1- بررسی سن سرپرستان خانوار در بافت فرسوده96
4-2-1-2- میزان سواد سرپرست های خانوار در بافت فرسوده97
4-2-1-3- میزان در آمد خانوار در بافت فرسوده99
4-2-2- ارزش زمین در شهر رودسر100
4-2-2-1- ارزش زمین خالی100
4-2-2-2-ارزش خانه های کلنگی103
4-2-2-3-ارزش خانه های نوساز104
4-2-2-4-ارزش ملک تجاری105
4-2-3- بررسی نارضایتی دربناهای قدیمی106
4-2-4- عوامل نابسامانی عملکرد بافت قدیم112
4-2-4- 1- بررسی نابسامانی ناشی از فعالیت های تجاری112
4-2-4- 3- بررسی نابسامانی ناشی از سیستم مدیریت شهری116
4-2-5- وضعیت معابر در محدوده مورد مطالعه118
4-2-6- نحوه حمل و نقل ساکنین119
SWOT 4-3- تجزیه و تحلیل وضع موجود شهر بر اساس مدل120
4-3-1- بررسی محیط داخلی121
4 -3-2- بررسی محیط خارجی121
4-3-3-تدوین راهبرد121
4-3-4- تحلیل برنامه ریزی توسعه فضایی ناحیه رودسر به روش swot122
4-3-5- وزن دهی123
فصل پنجم :128
جمع بندی128
5-1- جمع بندی129
5-2- پاسخ به سوال تحقیق135
5-3- فرضیه تحقیق137
5-4- نتیجه گیری139
5-5 -راهکارهاو پیشنهادات140
پیوست ها145
منابع فارسی159
منابع لاتین162
فهرست جداول
جدول شماره:3-1 – محدوده طول جغرافیایی شهرستان به قرار زیر می باشد.43
جدول شماره: 3-2- محدوده عرض جغرافیایی ان به قرار زیر میباشد .43
جدول شماره:3-3- دما در دوره10 ساله(1390-1380)51
جدول شماره :3-4- جدول رطوبت نسبی دوره 10 ساله(1390-1380)52
جدول شماره :3-5- بارش دوره 10 ساله(1390-1380)53
جدول شماره: 3- 6- دبی متوسط ماهانه و سالانه ایستگاه های هیدرومتری محدوده مطالعاتی برحسب مکعب بر ثانیه55
جدول شماره : 3- 7- جمعیت و درصد رشد سالانه61
جدول شماره: 3- 8- توزیع نسبی جمعیت برحسب گروههای بزرگ سنی و به تفکیک جنس64
جدول شماره :3-9- مهاجران واردشده طی 5 سال گذشته برحسب جنس و سن براساس آخرین جابجایی انجام شده رودسر65
جدول شماره: 3- 10- روند تاریخی اقتصاد در رودسر67
جدول شماره : 3- 11- شاغلان گروههای عمده فعالیت در شهر رودسر سال 139068
جدول شماره : 3- 12- جمعیت بیکار بر حسب جنس ،سن و سطح سواد شهر رودسر با توجه به آمار سال 1390 بر اساس جدول ذیل بوده است.68
جدول شماره : 3- 13- کاربری اراضی وضع موجود (ناحیه 1) جمعیت موجود:7375 نفر72
جدول شماره : 3- 14- کاربری اراضی وضع موجود در ناحیه 2 جمعیت موجود: 8815 نفر74
جدول شماره : 3- 15- کاربری اراضی وضع موجود ( ناحیه 3) جمعیت موجود:10181 نفر77
جدول شماره : 3- 16- کاربری اراضی وضع موجود( ناحیه 4) جمعیت موجود:688079
جدول شماره : 4- 1- تراکم خالص و ناخالص ناحیه 287
جدول شماره : 4- 2- نحوه توزیع تراکم در ناحیه 288
جدول شماره : 4- 3- ارزش نگاهداری ساختمان های مسکونی88
جدول شماره : 4- 4- تعدادطبقات مسکونی برحسب کیفیت در ناحیه 2 شهر رودسر91
جدول شماره : 4- 5- استفاده از مصالح در ناحیه 2 شهر رودسر92
جدول شماره : 4- 6- توزیع واحدهای مسکونی برحسب تعداد طبقات ناحیه 294
جدول شماره 4-7- درصد سن افراد بافت فرسوده96
جدول شماره : 4- 8- میزان تحصیلات98
جدول شماره : 4- 9- جدول میزان در آمد افراد99
جدول شماره : 4- 10- ارزش زمین خالی در ناحیه 2100
جدول شماره : 4-11- قیمت ساختمان کلنگی در ناحیه 2103
جدول شماره : 4- 12- قیمت ساختمان نوسازدر محلات ناحیه 2104
جدول شماره : 4- 13- قیمت ملک تجاری در محلات ناحیه 2105
جدول شماره : 4- 14- مشکلات ناحیه 2 شهر رودسر109
جدول شماره : 4- 15- عدم همکاری مردم با شهرداری117
جدول شماره : 4- 16- نحوه حمل و نقل ساکنین120
SWOT جدول شماره 4-17124
جدول شماره: 5-1- ارزش املاک مختلف در قسمت های مختلف ناحیه 2137
فهرست نمودار ها :
نمودار شماره :3-1- دما در دوره10 ساله(1390-1380)51
نمودار شماره 3-2- رطوبت نسبی دوره 10 ساله(1390-1380)52
نمودار شماره :3-3- بارش دوره 10 ساله(1390-1380)54
نمودار شماره :3-4- جمعیت شهری رودسر62
نمودار شماره :3-5- توزیع نسبی جمعیت بر حسب گروههای بزرگ سنی و به تفکیک جنس در سال 139064
نمودارشماره 4-1- ارزش نگاهداری ساختمان های مسکونی در ناحیه 2 رودسر89
نمودارشماره 4-2- تعدادطبقات مسکونی برحسب کیفیت در ناحیه 2 شهر رودسر91
نمودار شماره :4-3- استفاده از مصالح در ناحیه 2 شهر رودسر92
نمودارشماره :4-4- توزیع واحدهای مسکونی برحسب تعداد طبقات ناحیه 294
نمودارشماره :4-5-سن افراد بافت فرسوده97
نمودارشماره :4-6- میزان تحصیلات98
نمودار شماره :4-7- میزان در آمد افراد99
نمودار شماره :4-8- ارزش زمین خالی در ناحیه 2101
نمودار شماره :4-9- قیمت ساختمان کلنگی در محلات ناحیه 2103
نمودار شماره : 4- 10- قیمت ساختمان نوسازدر محلات ناحیه 2105
نمودار شماره : 4- 11- قیمت ملک تجاری در محلات ناحیه 2106
نمودارشماره :4-12- مشکلات ناحیه 2 شهر رودسر110
نمودارشماره :4-13- عدم همکاری مردم با شهرداری117
نمودار شماره :4-14- نحوه حمل و نقل ساکنین120
فهرست نقشه ها
نقشه شماره 3-1- نمای کلی ایران و نشان دادن جایگاه گیلان در ایران43
نقشه شماره:3-2- موقعیت رودسر در منطقه شرق گیلان44
نقشه شماره: 3-3-محدوده مصوب طرح جامع و حرایم مصوب45
نقشه شماره 3-5- نواحی شهر رودسر57
نقشه شماره 3-6- محلات شهر رودسر58
نقشه شماره: 3-7 – نقشه تراکم جمعیتی ناحیه 2 شهر رودسر63
نقشه شماره :3-8- کاربری های ناحیه 275
نقشه شماره :3-9- کاربری های شهر رودسر80
نقشه شماره 4-1- محدوده آثار ثبت شده در میراث فرهنگی86
نقشه شماره 4-2- کیفیت ساختمان ها90
نقشه شماره 4-3- مصالح به کار گرفته شده در بناها93
نقشه شماره 4-4- تعداد طبقات بناها94
نقشه شماره 4-5- ارزش اراضی102
نقشه شماره4-6- نحوه پخشایش کاربری مذهبی و فرهنگی115
نقشه: پیشنهادی5-1-144
فهرست تصاویر
2-1-تصویر شماره :20
2-2-تصویر شماره21
2-3-تصویر شماره :22
2-4-تصویر شماره :22
3-1تصویرشماره83
4-1تصویر شماره:104
4-2 تصویر شماره:- نداشتن پارکینگ کافی در ساختمان و پارک در معبر پیاده (خیابان گلسار)111
4-3 – تصویر شماره: نداشتن آسفالت مناسب و نداشتن پارکینگ عمومی و پارک در کوچه(پشت بانک مسکن)111
4-4 تصویر شماره:-نداشتن سیستم فاضلاب شهری و بالا بودن سطح ایستابی آب و بالا زدن چاه در منازل(خیابان گلسار)112
4-5-تصویر شماره بازار ماهی فروشان در وسط شهر در خیابان امام در فصل تابستان و وجود آلودگی و بو113

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

4-6- تصویر شماره وجود کاربری های متعدد درمرکز شهر و معبر کم عرض (خیابان امام خمینی)114
4-7تصویر شماره-معبرتنگ ،خاکی در بافت فرسوده(خیابان گلسار)119
5-1-تصویر شماره زباله هایی که توسط راننده های مینی بوس در انتهای خیابان معلم منتهی به کمربندی در تنها مرداب رودسر رها می گردد132
5-2-تصویر شمارهزباله هایی که توسط عابرین در کنار خیابان رها می گردد(خیابان گلسار)132
5-3 تصویر شماره: وجود موتور در پیاده روها(روبروی شهرداری)134
:5-4-تصویر شمارهوجود چندین صف پارک شده در خیابان با وجود داشتن امکان تعبیه پارکینگ (خیابان گلسار)134
5-5-تصویر شماره: معابر تنگی که در اطراف بافت فرسوده وارثی دارند141
5-6-تصویر شماره: پارکینگ معمولی که امکان ایجاد پارکینگ طبقاتی شدن را دارد142

چکیده :
فرسودگی شهری یکی از مشکلات جدی و پدیده های غیر قابل اجتناب است که مدیریت شهری در تمام کشورهای جهان با آن رو به روست. آنچه مهم است اینکه فرسودگی شهری و ایجاد بافت فرسوده مختص به کشور خاص یا شهر مشخصی نمی باشد بلکه تمامی شهرها و روستاها در جهان با آن درگیر هستند ولی بسته به شرایط، قدمت، نوع مصالح و کیفیت ساخت و ساز شهرها ،شدت و ضعف دارد. بدیهی است که استانداردهای ساخت و ساز، دوره زمانی تعریف شده برای عمر مفید بناها، کیفیت و مقاومت مصالح، سیاست های حمایتی و تشویقی دولت و برنامه های مدیریت شهری از عناصر تعیین کننده در ایجاد و گسترش بافت های فرسوده و کنترل و نوسازی بناها می باشند.
بخش عمده ای از شهر رودسر به دلیل قدمت تاریخی و سابقه طولانی سکونتی فرسوده هستند و در هنگام حوادث طبیعی کمک رسانی را با مشکل روبه رو می کند.
بافت قدیم شهر رودسر که خاستگاه اولیه شهر رودسر است .در زمانی مناسب ترین مکان سکونت در شهر بوده ، امروزه به دلیل مضلات و مشکلات مختلف اجتماعی ، فرهنگی ،اقتصادی و کالبدی، جاذبه خود را از دست داده و محل استقرار گروههای مختلف جامعه یا پایگاه ومنزلت اجتماعی متفاوت گردیده است.
این پایان نامه با موضوع هدف کلی ،تحلیل راه کارهای ساماندهی بافت فرسوده بخش مرکزی شهر رودسر در نظر دارد در درجه اول مسائل و مشکلات بافت را تحلیل سپس راهکارهایی را برای ساماندهی ارائه نماید. .
در تدوین این پایان نامه از روش تحقیق توصیفی و تحلیلی استفاده شده است در بررسی وضع موجود از روش توصیفی کمک گرفته شده است.
روش گرد آوری اطلاعات در این تحقیق به صورت کتابخانه ای , اسنادی ,میدانی,می باشد.
جمعیت شهر رودسرمعادل 37579 نفر می باشدو جمعیت موجود درناحیه2 رودسر که بخش مرکزی در آن واقع شده است 14768 نفر بر آورد شده است. با توجه به جدول استاندارد مورگان جامعه نمونه تعداد 306پرسشنامه در ناحیه 2 پر شده و نتایج آن مورد بررسی قرار گرفت.
برای سنجش یافته های تحقیق از مدل swot استفاده شده که نشان می دهد ارزش و قیمت زمین در فرسودگی بافت موجود محدوده مطالعه، تاثیر دارد و ساماندهی خیابان اصلی بخش مرکزی شهر (تعریض و…)موجب سهولت نقش توریستی در آن می شود.و فرضیه های مورد بررسی در پایان نامه اثبات و تأیید می شوند .
واژگان کلیدی : بافت شهر، فرسوده ، بهسازی، فرسودگی و نوسازی ،بخش مرکزی،شهر رودسر
مقدمه
اغلب شهرهای سنتی و یا محله‌های با قدمت بالا،‌ بدون طراحی و در طول زمان تکوین یافته‌اند . بافت‌های ارگانیک بر حسب ضرورت،‌ رشد و توسعه داشته و هر محله شهری بر اساس شرایط مختلف از جمله شرایط جغرافیایی، اقلیمی، وجود هسته اولیه مذهبی، نظامی، اداری، اقتصادی، وجود محورهای ارتباطی (معابر، گذرگاه‌ها و رودخانه‌ها)، مناسبت‌های اجتماعی و … پا به عرضه وجود گذاشته‌اند و سالیان‌ متمادی به حیات خود ادامه داده‌اند. شهرها معمولاً زندگی و هویت خود را از همین هسته‌های اولیه گرفته و عمدتاً به دور یا امتداد آن گسترش یافته‌اند. این هسته‌های اولیه که عمدتاً جایگاه‌ ویژه‌ای را در حیات شهرها داشته‌اند، عموماً بعد از دوران صنعتی شدن به خصوص در قرن حاضر به دلیل رشد شهرها دچار فرسودگی و بی مهری شده‌اند و اعتبار پیشین خود را از دست داده‌اند به گونه‌ای که به تدریج شاهد تخریب و نابودی این قبیل فضاها و پهنه‌های سکونتی هستیم.
ظهور پدیده بافت‌های مسأله‌دار و فرسوده شهری که این روزها به وفور کاربرد یافته است، ناشی از همین استهلاک تدریجی بافت‌ها و سکونت‌‌گاه‌های قدیمی است که عمدتا‌ً دارای تعریف‌ها و شرایط یکسان نیز نمی‌باشند و ممکن است از شهری به شهر دیگر و در دوره‌های مختلف نیز تفاوت‌هایی داشته باشد که لزوم شناخت کلی گونه‌های آن برای شناخت جایگاه بافت فرسوده مورد نظر این طرح، امری ضروری است. پیش از پرداختن به انواع بافت‌های فرسوده شهری لازم است این نکته شرح داده شود که فرسودگی در بافت‌های مسأله دار و قدیمی نه تنها از لحاظ کالبدی بلکه از لحاظ اجتماعی تبعات بسیاری با خود به همراه دارد. در گذشته به دلیل اینکه بافت‌های قدیمی در نقاط با امکانات بالقوه بالای سکونتی فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی استقرار داشته‌اند؛ لذا اقشار جامعه با درآمد بالا، متوسط و کم در آن سکونت داشته و به مرور زمان و با گذشت سالیان و فرسودگی کالبد بافت، اقشار با درآمد بالاتر به سایر نقاط جدید شهر مهاجرت کرده و اکثراً با درآمد کم در منطقه باقی مانده و درصدی از مهاجرین نیز در این گونه از بافت‌ها مستقر شده‌اند. لذا تمرکز اقشار تقریباً کم درآمد و تازه واردین مهاجر و مهاجرت افرادی که از ابتدا در این مکان ساکن بوده و طی گذشت زمان، پایگاه اقتصادی مناسب‌تری یافته‌اند،‌باعث به هم خوردن بافت جمعیتی و ایجاد آسیب‌های اجتماعی برای ساکنین این بافت‌ها گردیده است و عمدتاً نیز به صورت معضلی برای شهرها درآمده‌اند
1-1- بیان مسئله:
فرسودگی شهری یکی از مشکلات جدی و پدیده های غیر قابل اجتناب است که مدیریت شهری در تمام کشورهای جهان با آن رو به روست. آنچه مهم است اینکه فرسودگی شهری و ایجاد بافت فرسوده مختص به کشور خاص یا شهر مشخصی نمی باشد بلکه تمامی شهرها و روستاها در جهان با آن درگیر هستند ولی بسته به شرایط، قدمت، نوع مصالح و کیفیت ساخت و ساز شهرها ،شدت و ضعف دارد. بدیهی است که استانداردهای ساخت و ساز، دوره زمانی تعریف شده برای عمر مفید بناها، کیفیت و مقاومت مصالح، سیاست های حمایتی و تشویقی دولت و برنامه های مدیریت شهری از عناصر تعیین کننده در ایجاد و گسترش بافت های فرسوده و کنترل و نوسازی بناها می باشند. (ابوطالبی ،1389،ص3)
بیش از چند دهه است که محله های قدیمی شهر ی در ایران نیز به فراموشی سپرده شده اند. بسیاری از بافت های سنتی که زمانی مایه افتخار شهرها بودند بیش از پنجاه سال است که در حال فرسایش رها شده اند. تقریبا تمامی جمعیت این مناطق جابجا شده و میراث تاریخی ، فرهنگی و اجتماعی ویژه محله های مختلف یا منقرض شده و یا در حال انقراض اند . تنها اندکی از بناها که به سختی به روی پا ایستاده اند به یادگار مانده اند و یاد آور معماری وشهرسازی گذشته اند . هر چند که حرکت هایی پراکنده در سال های اخیر در بهسازی و مرمت بناها ی ارزنده به چشم میخورد اما, حساسیت ها هرچه کمتر شده و هم در میان مسئولان و هم در میان مردم حدود زیادی مصونیت ذهنی ایجاد شده است . طرح های جامع ،طرح های تفضیلی و ضوابط منطقه ای در اهداف پیش بینی شده شکست خورده اند .در مناطق مرکزی و محله های قدیمی شهرها ، نه تنها گذار از سنت به تجدد تحقق نیافته ، بلکه با مقاومت سرسختانه این مناطق در مقابل مظاهر تجدد ، عملا هیچ گونه بهسازی و مرمتی صورت نگرفته است . در نتیجه پیامد های طراحی و ضوابط ساخت و ساز به صورت مانعی بزرگ ، به فرسایش روز افزون بافت های سنتی انجامیده است.(ربیع،1382،ص102)
رشد جمعیت شهرها، افزایش ناگهانی آهنگ شهرنشینی , توسعه بی رویه شهرها و کاهش زمین برای سکونت و خدمات از یکسو و وجود بافت های فرسوده و ناکارآمد در شهرها که ساکنان به سبب عدم توانایی مالی قادر به نوسازی و بهسازی آن نیستند . از سوی دیگر موجب شد تا برنامه ریزان به فکر ارائه راه حل و برنامه هایی مناسب برای بهسازی این بافت باشند. این امر علاوه بر استفاده مطلوب از فضا ،جلوگیری بیش از حد ساخت و سازهای شهری در زمین بکر و یا کشاورزی اطراف شهر را نیز در پی خواهد داشت .(زندوی ،1386،ص3)
شهر رودسر مرکز شهرستان رودسر است که بر سر جاده آسفالته کناره قرار دارد و در 74 کیلومتری شهر رشت و 336 کیلومتری تهران واقع شده است. این شهر از سمت غرب به شلمان و لنگرودمحدود شده است. از شمال به دریاچه خزر از طرف غرب به کلاچای و از سمت جنوب به جاده کمربندی و اراضی کشاورزی محدود می شود و تقریبا به شکل خطی است .
از نظر قدمت بافت شهر را به سه دوره می توان تقسیم کرد.
بخشی از شهر بعد از پیروزی انقلاب اسلامی شکل گرفته است و بخشی از شهر نیز مربوط به اوایل حکومت پهلوی است که این بافت دست نخورده باقی مانده پاره ای از شهر نیز قدیمی تر بوده به دوره قاجاریه مربوط می شود شهر تقریبا برخوردار از بافت یک طبقه است اما در ساخت و سازهای جدید ساختمانها به 3 الی چند طبقه در آن دیده می شود.
بافت قدیم و هسته اولیه شهر در حول محور جاده ارتباطی کناره دریای خزر که ارتباط استان های گیلان و مازندران را برقرار می سازد شکل گرفته است بعد از انقلاب هم با ساخت پارک شهید انصاری شهر به سمت شمال و به طرف دریا کشیده شده است و تا حدی خطی بودن شهر را تعدیل نموده است. “طرح تفضیلی شهر رودسر 1385 ص 75”
در شهر رودسر که بخش اصلی شهر تا دوران قبل از رضا شاه بخش رانکوه بوده و با اصلاحات رضا خانی گورستان شهر تبدیل به خیابان شده است و میدان اصلی امروزه شهر رودسر در واقع گورستان بود که خیابان بندی شد اکنون بدنه اصلی قبل از اصلاحات تبدیل به یک بافت فرسوده با خیابان بندی بسیار نامنظم شده که تردد عابرین و وسائل نقلیه در آن سخت است و اهالی خود محل از زندگی در آن احساس لذت نمی کنند و چهره زشت و نا زیبایی به بخش مرکزی شهر داده است.
همین طور بخش عمده ای از شهر رودسر به دلیل قدمت تاریخی و سابقه طولانی سکونتی فرسوده هستند و در هنگام حوادث طبیعی کمک رسانی را با مشکل روبه رو می کند.
در قسمت مرکز شهر به جنوب نیز محله تازه احداث گلسار و محله قدیمی رانکوه که بخش فرسوده زیادی در این قسمت دیده می شود وجود دارداین خیابان رانکوه بخش عمده آن در زمان قاجار ساخته شده که مشکل عمده فرسودگی اماکن مسکونی ومشکل رفت و آمد وحمل ونقل وسائل نقلیه در آن به چشم میخورد .
بازار ماهی فروشان ، و صدر محله هم در مرکز شهر واقع گردیده که فرسودگی در این قسمت نیز دیده می شودو مشکلات زیادی را برای بخش مرکزی شهر به وجود می آورد.
کوچه خانقاه که در پشت خیابان انقلاب واقع شده ودر انتهای خیابان 72 تن است مملو از مشکلات فرسودگی بافت و مشکلات اقتصادی و فرهنگی ناشی از آن است .
شایان ذکراست درمصوبه شورای عالی شهرسازی، معیارهای شناسایی بافت های فرسوده ازارزش یکسانی برخوردارند ونحوه اعمال معیارها، مشخص گردیده و شناسایی بافت های فرسوده، مبتنی برراهکارها و شاخص معینی شده که عبارتند از:
ریزدانگی: بلوک هایی که بیش از 50% آن ها مساحتی کمتر از 200 مترمربع داشته باشد که معرف فشردگی بافت و کثرت قطعات (پلاک ها) کوچک با مساحت اندک است.
ناپایدار: بلوک هایی که بیش از 50% بناهای آن ناپایدار و فاقد سیستم سازه ای باشد، معرف فقدان سیستم سازه ای مناسب و غیرمقاوم بودن ابنیه است.
نفوذناپذیری: بلوک هایی که بیش از 50% معابر آن عرض کمتر از 6 متر داشته باشند، معرف عدم دسترسی های مناسب و اندک بودن معابر با عرض کافی برای حرکت سواره است.
آسیب پذیری اماکن و منازل فرسوده در این قسمت و نا پایداری آن در بافت فرسوده شهر بسیار زیاد به چشم میخورد . و نفوذ نا پذ یری این بافت ها با توجه به مشکلات عدیده ترافیکی که در این قسمت است بیشتر نمود دارد و باعث کندی حرکت خود روها در این قسمت می گردد اما ما کمتر شاهد ریز دانگی هستیم زیرا مساحت زیر بناهای اماکن در گذشته در این شهر معمولا کم نبوده و ما کمتر شاهد این مقوله در بافت فرسوده رودسر هستیم.
1-2- اهمیت و ضرورت تحقیق :
از اواسط دوران قاجار ، با سفرهای شاهان ایران به اروپا (فرنگ) ایران دست خوش تفکرات غرب گردید. عدم وجود زمینه لازم برای پذیرفتن این تحول ، پیدایش تناقضات و تضادهایی به دنبال داشت. در این دوران واحدهای سکونتی دچار دگرگونی گردید و با عوض شدن شیوه زندگی خانه (Domicile ) و سکونت (Oceupancy ) جای خود را به واحد مسکونی (Manse ) و اسکان داد. (نصر ،1383، ص 19 و 20 )
نخستین اقدام در مورد نوگرایی نظام شهری و تدوین قوانین نوین شهرسازی در ایران طی دهه های اول قرن اخیر صورت گرفت ؛ بر این اساس قانون توسعه معابر در سال 1312 تدوین شد و مبتنی بر آن ،ساخت “فیزیکی-سنتی” شهرهای قدیمی به هم ریخت .(زیاری،1390،ص102)
شهرها دارای ارزش اقتصادی ،اجتماعی و فرهنگی بالایی هستند. این ارزش و اهمیت در بافت قدیم شهر رودسر ضرورتی انکار ناپذیر است. بافت قدیم شهر رودسر که خاستگاه اولیه شهر رودسر است .در زمانی مناسب ترین مکان سکونت در شهر بوده ، امروزه به دلیل معضلات و مشکلات مختلف اجتماعی ، فرهنگی ،اقتصادی و کالبدی، جاذبه خود را از دست داده و محل استقرار گروههای مختلف جامعه یا پایگاه ومنزلت اجتماعی متفاوت گردیده است.
به دلیل پر پیچ و خم بودن کوچه ها محل مناسبی برای انواع بزهکاریها از جمله محل جمع شدن معتادان و فروش مواد مخدر در این بافت شده است .به خصوص مکان هایی که به دلیل فرسودگی رها شده اند محل مناسبی را برای بزهکاری فراهم آورده اند که به دنباله خود اثرات نامطلوبی بر چهره فرهنگی آن بر جا گذاشته است افراد بومی محل برای اینکه بتوانند فرزندان خود را از این بزهکاریها دور نگه دارند لذا مجبور به ترک محل گشته اند همین طور مغازه هایی که در این راسته واقع شده اند و سابقا دارای رونق بالایی به دلیل رفت آمد بیشتر عابرین بودند . امروزه به دلیل پر پیچ و خم بودن کوچه ها و حرکت کند خود روها در این بخش از رونقشان کم شده و برخی از آنها رها شده اند همه این عوامل باعث شده که این بخش تبدیل به محل فقیر نشین در شهر شود .
فرسودگی بافت بخش مرکزی رودسر، شکل نامطلوبی به این قسمت داده که درمنظر بینندگان ، دیدگاه زشت و بدی را ایجاد کرده است به نظر می رسد که به دلیل فرسودگی بافت از ارزش ساختمان و زمین در این بخش کاسته شده است.
1-3- اهداف تحقیق:
از جمله اهداف این تحقیق عبارت است از :
1-3-1- هدف کلی تحقیق :
تحلیل راه کارهای ساماندهی بافت فرسوده بخش مرکزی شهر رودسر می باشد.
1-3-2- اهداف جزئی تحقیق :
از جمله مهم ترین اهداف این تحقیق عبارت است از :
1 -بررسی و تحلیل وضعیت انواع کاربری های بافت فرسوده بخش مرکزی رودسر2 – تعیین مسائل و مشکلات بافت فرسوده بخش مرکزی شهر رودسر3 – ارائه پیشنهادات و راهکارهایی جهت برون رفت از این مشکلات و تنگناها و رسیدن به شرایط مطلوب
1-4- سوال تحقیق:
با چه مکانیزم ها و راهکارهایی می توان در ساماندهی بافت فرسوده بخش مرکزی شهر رودسر اقدام کرد؟1-5- فرضیه تحقیق :
یک فرضیه قضیه ای است که رابطه میان دو عبارت را برقرار می کند که بر حسب سود ممکن است مفاهیم یا پدیده ها باشند. بنابراین فرضیه یک قضیه موقتی یا یک گمانه است که باید مورد بررسی قرار گیرد . برای آنکه فرضیه بتواند مورد بازبینی قرار گیرد باید بطلان پذیر باشد. به این معنا که بتواند آن را به دفعات آزمود. برای این منظور فرضیه باید اول آنکه عمومیت داشته باشد ، دوم آنکه به گونه ای طرح شود که قابلیت پذیرفتن گزاره های مخالف را که از لحاظ نظری قابل باز بینی اند داشته باشد .(پاپلی، 1386،ص7) برای تحقیق مورد نظر دو فرضیه در نظر گرفته شده که عبارتند از:
1- ارزش و قیمت زمین در فرسودگی بافت موجود محدوده مطالعه تاثیر دارد .
2- ساماندهی خیابان اصلی بخش مرکزی شهر (تعریض و…)موجب سهولت نقش پذیری جدید آن می شود.1-6- واژه ها و مفاهیم
بافت :مجموعه سلولهایی که دارای یک ساختمان می باشد و یک عمل مشترک را انجام می دهند دسته از بافتها که در بدن به هم پیوسته باشند.(معین ،1382،ص،157 )
بافت:گستره ای هم پیوند است که از بناها،راه ها ،مجموعه ها، فضاها، تاسیسات و تجهیزات شهری و یا ترکیبی از آنها تشکیل شده است . (حبیبی ،پور احمد ،مشکین ،1386 ،ص 68 )
بافت شهر:تنیده ساختمانی است که باز تابی از شرایط طبیعی ، به ویژه تو پو گرافی شهر دارد. ( فرید ،1379، ص،18(
شهر: آبادی بزرگ که دارای خیابان و کوچه ها و خانه ها و دکان ها و سکنه بسیار باشد. ( معین ،1382،ص،632)
فرسوده : ساییده ، کهنه کرده ، پوسیده ، زدوده ، محو کرده ، کاسته ، کم کرده ، پایمال گردیده ، آزار رسیده ، آزرده ( همان منبع ، ص، 724 )
بهسازی : به سلسله اقدام های گفته می شود که به منظور ابقاء و بهبود کالبد فضایی شهر در کوتاه مدت صورت می گیرد. (شماعی ، پور احمد ، 1389،ص، 42)
فرسودگی: فرسودگی یکی از مهمترین مسائل مربوط به فضای شهری است که باعث بی سازمانی، عدم تعادل، عدم تناسب و بی قوارگی آن میشود. فرسودگی عاملی است که به زدودن خاطرات جمعی، افول حیات شهری و شکل گرفتن حیات روزمرگی های شهری کمک میکند. این عامل با کاهش عمر اثر و با شتابی کم و بیش تند، باعث حرکت به سوی نقطه پایانی اثر میگردد. فرسودگی به دو دسته تقسیم میشود: فرسودگی نسبی و کامل.
فرسودگی نسبی: فرسودگی است که در یکی از عناصر مهم فضای شهری یعنی کالبد یا فعالیت رخنه میکند و به دنبال خود باعث فرسودگی نسبی فضای شهری میگردد.
فرسودگی کامل:فرسودگی است که در هر دو عنصر فضای شهری یعنی کالبدی و فعالیت آن رخنه کرده باشد و به دنبال آن باعث فرسودگی کامل فضا شود. پس فرسودگی یا در کالبد یا فعالیت یا در کالبد و فعالیت به طور یکجا رسوخ میکند. بر این اساس، میتوان معادلاتی تشکیل داد که بیانگر انواع فرسودگی ها باشد.یک گروه از این معادلات میتواند به صورت زیرباشد: معادلهاول:شکل(کالبدسالم)فعالیت(فرسودگی نسبی)فرسودگی نسبی فضامعادلهدوم:شکل(کالبدنسبتاًفرسوده)فعالیت(سالم)فرسودگی نسبی فضامعادله سوم: شکل (کالبد فرسوده)فعالیت(فرسوده)فرسودگی کامل فضا (حبیبی و مقصودی، ????)
نوسازی:نوسازی شهری یک اصطلاح جامع است که بر هر نوع تغییر و دگرگونی در بافت های شهری ،به منظور بهبود شرایط زندگی ، کالبدی گفته می شود و به اشکال گوناگون باز سازی ،مرمت ، تعویض ، تغییر وضعیت ، اصلاح ، حفاظت نگهداری از ابنیه و محوطه ها ی شهری را در بر می گیرد(سعید نیا ، 1378،ص، 93)
شهرستان رودسر: یکی از شهرهای استان گیلان است که در جنوب غربی استان واقع شده است براساس تقسیمات کالبدی طرح تفضیلی شهر رودسر به 4 ناحیه و 25 محله تفکیک شده است .
بخش مرکزی: در تقسیمات کشوری ایران،عنوان افزود بخشی واقع درهرکدام از شهرستان‌های کشور است که مرکز آن، همان مرکز شهرستان است و علاوه برفرمانداری دارای بخشداری نیز می‌باشد. این عنوان همراه با عنوان خاص شهرستان، نام کامل آن بخش را تشکیل می دهد. (تقریبا همه شهرستانهای ایران از عنوان بخش مرکزی برخوردارند)(برگرفته از ویکی‌پدیا، دانشنامه? آزاد)
1-7- سوابق تحقیق
دخالت در بافت قدیم شهرهای ایران با روی کار آمدن رضا خان به طور جدی آغاز شد، شهر رودسر هم جزاین شهرها است که تحت تاثیر این حرکت قرار گرفته است . و میدان اصلی رودسر که در اطراف آن چهار ساختمان بزرگ قرار دارد که یکی از آنها ساختمان شهرداری است یادگار آن دوران است باید اضافه کنم که عرض خیابان از آن زمان تاکنون هیچ تغییری نکرده و بدنه و بستر شهر از زمان گذشته تاکنون همچنان باقی مانده است . لذا توجه بیشتر برنامه ریزان را به خود می طلبد.برخی ازتحقیقات صورت گرفته عبارتند از:
1-“ایازی ، سید محمد”در پ‍ژوهشی در سازمان نقشه برداری کشور-مدیریت خراسان در سال 1387 به این نتیجه رسیده است که بافتهای فرسوده شهری تاثیر نامطلوبی در شهرهای بزرگ و در حال پیشرفت دارد ضریب مقاومتی پایینی در برابر بلایای طبیعی دارند و همچنین لزوم شناسایی آنها بر اساس معیارها و شاخصهای ارائه شده، اولین قدم برای احیا و نوسازی این بافتها اتخاذ تدابیری جهت شناسایی و تهیه نقشه پهنه بندی ،مساحت و حدود هزینه های باز سازی آن می باشد.
طراحی و زیاده سازی سیستم اطلاعات مکانی GIS با نگرش به موضوع بافتهای فرسوده علاوه بر زمینه سازی گرایش مدیریت شهری در بکارگیری سیستم های نوین مدیریتی ،ضمن استفاده از کاربردهای گسترده این سیستم ها در مدیریت شهری ، نیاز مدیران برای شناسایی بافتهای فرسوده براساس ملاک های مختلف با پارامترهای متفاوت را برآورده می سازد.
2-“پژوهان ،موسی”دانشجوی دکتری تخصصی برنامه ریزی شهری ، دانشگاه، تهران به بررسی بافت فرسوده تهران شامل 817 قطعه یا پلاک را که شامل میشود می پردازد هدف از مقاله خود را طبقه بندی انواع بافت قدیمی و کهن شهر تهران به تفکیک مناطق 22 گانه براساس معیارهای کالبدی تعین شده می باشد . در پایان راهکارهای مداخله آگاهانه و هماهنگ در آن ارائه میگردد . نتیجه نشان میدهد که بلوکهای شهری واجد هر سه شاخص ( ناپایداری ، نفوذ ناپذیری و ریز دانگی ) که مشتمل بر 5035 بلوک با وسعت 2582 هکتار است، وسعت قابل توجهی را به خود اختصاص داد.فرایند انتخاب الگو و پلانفرم مناسب مداخله در این پهنه عظیم از بافتهای قدیمی که در بسیاری از موارد دارای ارزش تاریخی و فرهنگی فراوانی است ، علاوه بر رویکرد کالبدی به رویکرد های اجتماعی و اقتصادی نیز نیازمند است.
3 -دلخوش کسمائی ، حسن ، سال 1389 ، به سامناندهی بافت فرسوده باقر آباد در رشت پرداخته که پایان نامه ایشان در کتابخانه دانشگاه آزاد رشت واحد پل طالشان موجود می باشد ایشان خیابان باقر آباد را یک بافت فرسوده دیده اند و مشکل اصلی این خیابان را قدرت بالا، فرسودگی غالب بافتها ، تنگی معابر ، کمبود تجهیزات و امکانات زیر ساختی کاهش ارزش بها و مسائل زیستی دیده اند.در این تحقیق با بررسی وضع موجود به ساماندهی این بافت با توجه به پتانسیل ها و وی‍‍‍ژگی ها ی محدود پرداخته شده است.
-4مقاله ای نیز توسط ” فرجی ملایی، امین “با عنوان ،انواع روش های مداخله در بهسازی و نوسازی شهری،در ماهنامه،اطلاع رسانی آموزشی وپژوهشی شماره54 ،در سال 1389صورت گرفته است که در آن اشاره شده که نواحی فرسوده شهری بنا به سرشت خود با انواع عوارض و مشکلات مواجه هستند . از این رو معضل آنها چند وجهی و چند بعدی است که در هر مورد به شکل خاصی بروز می نماید . به همین دلیل برای حل مشکلات آنها معمولا اقدامات و برنامه های گوناگونی مطرح می شود که هر یک بر جنبه ای خاص تاکید دارد با توجه به تجارب جهانی و گرایش های شهر سازی نوین معتقد است که رویکرد موردی و یک وجهی به مسائل بافت های شهری چندان موفق و کار ساز نیست . مداخله جامع در بافت های فرسوده شهری زمانی اتفاق می افتد که ضمن ساماندهی اوضاع کالبدی به ساختارهای اقتصادی و اجتماعی شهر نیز توجه شود.
-5″ کوچکی ، غلام ” هم در پایان نامه خود به شناسایی ساختار” فضایی – کالبدی “و شناخت عوامل تخریب کننده و محدود کننده بافت قدیم شهر خرم آباد پرداخته است و به این نتیجه رسیده است که آنچه سبب فرسوده شدن بافت قدیم شده است ، عوامل محیطی و توسعه فیزیکی شهر بوده است .
-6″مهدوی ،مهدیه”در پایان نامه کارشناسی ارشد خود در دانشگاه آزاد اسلامی واحد نور با عنوان ،برنامه ریزی راهبردی به منظور بهسازی بافت های فرسوده شهری (نمونه مورد مطالعه : شهر بابل )معتقدند که بافتهای قدیمی شمال ایران در معرض خطر و نابودی هستند و به ارزیابی ساختار فیزیکی قدیم شهر میپردازدو با بکارگیری SWOT به شناساییی عوامل مثبت و منفی در بافت قدیم شهر بابل میپردازد نتایج تحقیقش نشان داد که بافت مورد نظر با کمبود زیر ساخت های فیزیکی مواجه است که خود نیازمند اقدامات فوری برای تجدید حیات شهری است.
7-“نریمانی ، مسعود “در کتاب خود با عنوان بهسازی بافت تاریخی به ارائه راهکارهایی منظم برای ساماندهی بافت قدیم شهرها پرداخته است و تجارب بعضی از کشورها در احیای بافت قدیم شهرها را مطرح کرده است.
8-” وفایی ، ابوذر ” به این نتیجه رسیده است که علاوه بر اینکه شهر کاشان به عنوان شهر تاریخی شناخته شده است ، و موجب فرسوده شدن بافت شده ، تغییر ساختار کلی شهر از تک هسته ای به چند هسته ای بوده است .
1-8- محدودیت های تحقیق
از مهم ترین مشکلاتی که تحقیق حاضر با آن مواجه بوده است:
*عدم امکان دسترسی آسان و به موقع اطلاعات مورد نیاز ؛ این مورد از طریق پایان نامه ها موجود در دانشگاه وبا راهنمایی اساتید توانستم برطرف نمایم.
*نبود اطلاعات آماری دقیق ؛این مورد نیزاز طریق سایت آمار کشور برطرف شد.
*عدم همکاری بعضی از سازمانها و نهادها؛ با همکاری دوستان همکلاسی که در این نهادها همکاری داشتند اطلاعات لازم را به دست آورم.

دسته بندی : پایان نامه ها

پاسخ دهید